صفحه اصلی | اخبار | مجلات | محصولات ارغنون | دانلود | مقالات | اشتراک | فهرست فروشگاه ها ماهنامه تخصصی موسیقی تحلیلی، گزارشی، خبری ماهنامه گزارش موسیقی - دوره هجدهم، شماره 31 و 32 پرونده مرتضی نی داوُد تارنوازی از تبار داوُد آن نواهای دلپذیر گفتگو با مرتضی نی داوُد سبک شناسی آهنگسازی مرتضی نی داوُد نگاهی بر تصنیف مرغ سحر برگشت به صفحه قبل تارنوازی از تبار داوُد؛ نوشته: فاطمه ریوند تحقیقات اخیر درباره تاریخ فرهنگ یهودیان ایران حاکی از آن است که یهودیان ناخواسته به سمتی سوق داده شدند که اندک اندک به حامیان و حافظان فرهنگ ایرانی، به ویژه در باب موسیقی بدل شدند. تفکر و مسلک شیعه‌ی دربار صفوی، بر ابعاد سیاسی، اجتماعی و حقوقی زندگی روزمره‌ی مردم تأثیرگذار بوده است و موسیقی هم تحت تأثیر این تغییرات قرار گرفت. از آنجا که به نظر شیعیان دوازده امامی موسیقی معمولاً با می‌گساری و بی بند و باری اخلاقی همراه است، مسلمین از شنیدنِ موسیقی بر حذر شدند و تعصّب علمای مذهبی دربار صفوی حتی موجب شد که شنیدن و نواختن و آموختن موسیقی حرام اعلام شود و تنها نواختن موسیقی‌هایی مجاز بود که در خدمت مسائل دینی و مذهبی قرار گیرد. بدین ترتیب میراث گران‌بهای موسیقی ایران به شدت در معرض نابودی قرار گرفت. اما از آنجا که تحریم موسیقی شامل اقلیت‌های غیرمسلمان نبود، ارامنه و زرتشتیان و بیش از همه یهودیان از آن، به موسیقی ایرانی روی آوردند و در ساخت و اجرای آهنگ‌ها و ارتقای آنها نقش عمده‌ای به عهده گرفتند و چون محدودیت‌های دینیِ یهودیان و ارتباط محدودشان با مسلمانان، کاریابی و ایجاد درآمد را بسیار دشوار می‌کرد، ارتزاق از راه فراگیری موسیقی، که نیازمند ارتباط مستقیم با مسلمانان نبود، به مهم‌ترین و نافع‌ترین منبع درآمد یهودیان تبدیل شد و صنعت سازسازی و حرفه موسیقی و رقص و آواز به طور انحصاری در دست یهودی‌ها قرار گرفت. آنها در انزوا و خلوت خود، به هنرمندان و موسیقی شناسان زبده‌ای بدل شدند که موجب شد در طی یک دوره‌ی سیصد ساله، موسیقی سنتی ایران از نابودی نجات یابد. تا جائیکه امروز نام موسیقی‌دانان برجسته‌ی یهودی مانند سلیمان خان روح افزا، بالاخان، ضرب گیر دربار ناصرالدین شاه و پدر مرتضی خان نی‌داود و برادرانش؛ موسی و سلیمان، یحیی (هارون) زرپنجه، یونا (یونس) دردشتی، موسی خان کاشی، کمانچه کش دربار ظلّ السلطان، خانواده‌های بخشی و خرمیان و در صنعت سازسازی: یحیی اول (در ساختن تار و سه تار)، یحیی دوم (تار)، هامبارسون (تار)، ملکم اصفهانی (تار) و دیگر صنعت سازان آلات مختلف موسیقی امروز زینت بخش تاریخ موسیقی ایران است. نقش و خدمات ارزنده یهودیان در حفظ و گسترش موسیقی سنتی ایران به هیچ وجه ممکن، قابل اغماض و چشم پوشی نمی‌باشد. ادامه مطلب در مجله بخوانید... بالا آن نواهای دلپذیر؛ نوشته ساسان سپنتا سخن از استاد هنرمندي است كه سال هاست آثار او مورد پسند خاص و عام است و تا پايان عمر پُربركت خود تا حدي كه توان داشت هيچگاه دست او مضراب تار را ترك نكرد و به قول خودش می‌گفت: «با خون اندرون شد و با جان به در رود». مرتضي ني‌داود حدود سال 1279 شمسي در تهران تولد يافت. پدر بزرگ او يحیي خان و پدرش بالاخان (نوازنده ضرب) اهل موسيقي بودند. هنگامي كه بالاخان نوازندگان را براي تمرين به منزل خود دعوت می‌كرد مرتضي كودكي بيش نبود و از پشت در اتاق به نوازندگي آنان گوش می‌داد و هنگامي كه پدر او از خانه خارج می‌شد مرتضي تار او را بر می‌داشت و كوشش می‌كرد صداي مطلوبي از آن ساز در آورد، تا آنكه يك روزي پدر به خانه آمد و مرتضي را در حال مضراب زدن به تار ديد. در ابتدا پدرش ميل داشت مرتضي تحصيل كند و به همين مناسبت او را به مدرسه آليانس سپرد ولي پس از مشاهده علاقه و پشتكار مرتضي به موسيقي او را نزد مرتضي ذوالفقاري برد، مرتضي خان هفت ماه نزد ذوالفقاري كه از شاگردان آقاحسينقلي بود به تمرين و فراگيري موسيقي پرداخت. مرتضي خان هفت ماه نزد ذوالفقاري و دو سال نيز نزد آقاحسينقلي به فراگيري موسيقي پرداخت و پس از آن سه سال نزد درويش‌خان به تمرين پرداخت و به دريافت نشان تبرزین طلائي كه درويش‌خان به شاگردان ممتاز خود هديه می‌داد موفق شد. ادامه مطلب در مجله بخوانید... بالا گفتگو با خون اندرون شد و با جان بِدر رود گفتگو با مرتضی نی داوُد- 1355 گفتگوکننده: مبشری • آقای نی داود، شما در چه سنی نوازندگی رو شروع کردید و اولین معلم شما چه کسی بود و این نام فامیل را چه کسی و به چه جهت برای شما انتخاب کردند؟ تقریباً شش-هفت سال داشتم که پدرم من را خدمت آقاحسینقلی بردند و ایشان همیشه از استعداد بنده خیلی تعریف می‌کردند، با اینکه سن من خیلی خیلی کم بود در مدتی که آنجا بودم تمام دوره‌های آقاحسینقلی را فراگرفتم و زمانیکه تمام شد پدرم بنده را به خدمت درویش خان بردند درویش خان سی بود که انقلاب واقعی در موسیقی ایران کرد نه این انقلابی که حالا انجام دادند، یک انقلاب واقعی و بهترین نوع انقلاب را انجام دادند. اول اینکه در زمان آقاحسینقلی تار 5 سیم داشت و مرحوم درویش خان یک سیم به تار اضافه کرد و آن را شش سیم کرد و این خدمتی بود که درویش خان انجام دادند؛ پیش درآمد و تصنیف‌ها را هم درویش خان تنظیم کردند و خیلی خدمت به موسیقی ما کردند. در آن زمان شناسنامه و نام فامیل نبود و درویش خان نام و فامیل بنده را انتخاب کردند و به پدرم پیشنهاد دادند که نام فامیلتان را نی داود بگذارید؛ "نی داود" یک آوازی است ملحق به دستگاه همایون. آن زمانیکه خدمت درویش خان بودم تقریباً پانزده سال داشتم و درویش خان بیشتر از همه من را تشویق می‌کرد و می‌گفت که استعداد خارق العاده‌ای دارم. آخر سر هم درویش خان خیلی فرسوده شده بود و بنده با اینکه مدرسه می‌رفتم کلاس درویش خان را هم اداره می‌کردم و یک کلاس کوچکی هم خودم در منزل داشتم. • شما از چه موقع نزد درویش خان رفتید؟ حدود 12 – 13 سال داشتم که پدرم من را خدمت درویش خان برد. ادامه مطلب در مجله بخوانید... بالا سبک شناسی آهنگسازی مرتضی نی‌داود فرید دهدزی تاریخ آهنگسازی ایرانی، با پدیدآیی پدیده "شیدا" تکوین می‌یابد. خود شیدا نخستین آهنگساز ایرانی است که دارای سبک و سیاقی در این قلمرو است. پس از وی با تسماح می‌توان هر ملودی‌ساز و آهنگسازی را دارای سبک دانست. "عارف قزوینی" دومین تصنیف‌سازی است که همواره آثارش را واجد عنوان سبک می دانند. در حالی‌که آثار وی در تاریخ آهنگسازی به‌رغم تأثیرگذاری و اهمیت تاریخی، چندان دربردارنده پارامترهای یک سبک نیست. البته در تصنیف‌سازی – ترانه‌سازی می‌توان عنوان سبک بر آثارش نهاد. اما در حوزه آهنگسازی، باید نخست ملودی را مستقل از کلام فرض کنیم که آیا موسیقی – ملودی ساخته شده،‌ مستقل از کلام، تشخص دارد! عمده تصانیف عارف مستقل از کلام، کمتر دارای ابعاد موزیکال است. بیشت ر تصانیف عارف ملهم از موتیف‌های آوازی ردیف دستگاهی است. گو این‌که گاهی به آن صبغه ضربی نیز می داد. اما همان تصانیف ضمن القای شوری خاص، دارای ساختاری منسجم است. اما شیدا چنین نیست؛ قطعات ساخته شده وی مستقل از کلام، دارای ابعاد موزیکال است. گو این‌که برعکس عارف کمتر متأثر از موتیف‌های ردیف دستگاهی بود. هر قدر ملودی‌های عارف مبتنی بر موتیف‌های آوازی طویل و محدود است، شیدا ضمن تنوع در موتیف، از موتیف‌های ملودیک غیرآوازی کوتاه بهره می‌گیرد. نکته دیگر درباره سبک شیدا ممتاز بودن شیدا، نسبت به آثار دیگر آهنگسازان است. بنابراین پس از شیدا، ملودی‌سازی را نمی‌یابیم که بتوان آثار وی را واجد عنوان سبک نامید. پس از شیدا، «درویش‌خان» بوده که آثارش متضمن مشخصات سبک است. درویش نیز مانند شیدا یگانه بود. زیرا به خلق آثاری پرداخت که نه تنها زمینه و سابقه‌ای نداشت که پس از وی هم کمتر کسی در آن سبک و سیاق امکان فعالیت داشت. همچنین از چنان بداعتی برخوردار بوده که هنوز آن آثار، مدرن می‌نماید. از همه مهمتر خود به خلق یکی از بنیان‌های آهنگسازی ایرانی یعنی فرم «پیش‌درآمد» پرداخت. همچنین توسعه فرم دیگر آهنگسازی ایرانی یعنی «چهارمضراب»، حاصل اهتمام وی است. جای تعجب است که شیدا و درویش‌خان هر یک به گونه‌ای به‌رغم این‌که محیط به علوم موسیقی و آهنگسازی نبودند، از سویی مسبوق به هیچ سابقه‌ای نبودند، به خلق رپرتوار و فرم‌های پرداختند که هنوز جزء آثار زبده و نخبه تاریخ موسیقی محسوب می‌شوند. مشخصه دیگر در سبک هر دو، نو بودن آن است. از این حیث که گوش امروزین بدون اطلاع از تاریخچه آن، ممکن است آن را از جمله آثار نوین (با مشخصات امروزین) قلمداد کند! گفتنی است درویش متأثر از موسیقی کلاسیک و موسیقی‌های کشورهای همجوار نیز بود. ردپای این فرآیند خارج از این‌که در آثار وی مبرهن است، اما از دید تاریخی می‌توان گفت با توجه رایج بودن برخی از آثار موسیقی کلاسیک آن زمان در صفحات، درویش نمی‌توانست بی‌تأثیر از آنان باشد و هم این‌که خود درویش در مدرسه موزیک نظام تعلیم دیده بود. برخی از مارش‌ه‌ و قطعات معروف حماسی توسط درویش با تار (ساز اصلیش) و ویلن و پیانو که سازهای ثانوی وی بودند، در آن مدرسه، نواخته شده بود. خاطراتی که از درویش (از جمله همنوازی با پیانوی همسر سفیر انگلستان) بیان می‌کنند، حکایت از علاقه خاص وی به قطعات رایج موسیقی کلاسیک دارد. قطعاً آثار موجود کلاسیک در آن زمان محدود بود، اما در همان حدود، درویش به خوبی توانست، از این امکان تأثیر پذیرد. ادامه مطلب در مجله بخوانید... بالا تاریخچه تحلیلی بر تصنيف مرغ سحر نوشته: فاطمه ریوند کلیات: براي پي بردن به علل ماندگاري تصنيف مرغ سحر می‌توان آنرا از چندين وجه مورد بررسي قرار داد: 1- تاريخي 2- شعري 3- ساختار موسيقايي ادامه مطلب در مجله بخوانید... بالا محل تبلیغ شما           درباره ما تماس با ما     تمامی حقوق برای موسسه فرهنگی هنری ارغنون محفوظ می باشد و هرگونه برداشت مطلب با ذکر موخذ بلامانع می باشد.